Tablo 1. 10\u00d710 km\u2019lik kare se\u00e7iminde dikkat edilmesi gerekenler<\/p>\n
Her 10’luk kare i\u00e7inde 2 parkurda birer saat y\u00fcr\u00fcn\u00fcr. Bu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler sabah\u0131n \u00e7ok erken saatinde, g\u00fcndo\u011fumu ile ba\u015flar, normal ko\u015fullarda sabah 10:00\u2019a kadar devam edebilir. \u00d6\u011fleden sonra 4:00 gibi ku\u015f hareketlili\u011fi ba\u015flay\u0131nca da \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131labilir. Bulutlu ve hafif ya\u011fmurlu g\u00fcnlerde g\u00f6zlem s\u00fcresi ku\u015flar\u0131n aktif oldu\u011fu g\u00fcn ortas\u0131na kadar uzayabilir.<\/p>\n
Serbest \u00c7al\u0131\u015fma
\n<\/strong><\/h2>\n10’luk karelerdeki s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fma tamamland\u0131ktan sonra 50’lik kare i\u00e7inde g\u00fcn boyu ara\u00e7la dola\u015f\u0131l\u0131r ve sistematik \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda g\u00f6r\u00fclmeyen ancak b\u00f6lgede \u00fcredi\u011fi bilinen t\u00fcrler aran\u0131r. Kara leylek, y\u0131rt\u0131c\u0131lar, su ku\u015flar\u0131 ve yuvalama alan\u0131 bilinen lokal t\u00fcrlerin \u00e7o\u011fu, sistematik \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda DE\u011e\u0130L serbest \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda belgelenir.<\/strong><\/p>\nYapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z analizlerde sistematik \u00e7al\u0131\u015fmalarda, bir 50 km’lik karede bulunan t\u00fcrlerin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131n tespit edilebildi\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Bu da kalan t\u00fcrler i\u00e7in fazladan \u00e7aba harcamak ve bu t\u00fcrleri ya\u015fam alanlar\u0131nda bulmak gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmekte. Bu t\u00fcrler alt\u0131 grupta toplanabilir:<\/p>\n
\u00a01. Sulak Alan Ku\u015flar\u0131:<\/strong>
\nYe\u015filba\u015f, bahri, saz kam\u0131\u015f\u00e7\u0131n\u0131 gibi t\u00fcrlerin karenizde tespit edilebilmeniz i\u00e7in bir g\u00f6le, baraja veya ba\u015fka bir sulak alana gidip bu t\u00fcrleri araman\u0131z gerekir.\u00a0T\u00fcrkiye’nin yakla\u015f\u0131k 100 iri sulak alan\u0131nda \u00fcreyen t\u00fcrleri biz bir belgede derledik, bu listeyi kullanarak arazi \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131 ve hedef t\u00fcrlerinizi planlayabilirsiniz.<\/p>\n2. Gece Ku\u015flar\u0131:<\/strong>
\nBayku\u015flar, \u00e7obanaldatanlar, balaban ve yelveler gibi \u00f6zel t\u00fcrleri tespit etmek i\u00e7in g\u00f6zleme alacakaranl\u0131ktan sonra \u00e7\u0131kmak gerekir. Ayr\u0131ca bayku\u015flar\u0131n \u00fcreme d\u00f6nemi \u015eubat ay\u0131nda ba\u015flayabilir.<\/p>\n3. Y\u0131rt\u0131c\u0131lar:<\/strong>
\n\u00d6zellikle kartal ve akbaba gibi iri y\u0131rt\u0131c\u0131lar \u00fcremek i\u00e7in \u00e7ok geni\u015f bir teritoryuma ihtiya\u00e7 duyarlar. Bir sakall\u0131 akbaba en az 200 kilometrekarelik bir alan\u0131 kullan\u0131r. Bu geni\u015f alanda ku\u015fun yuvas\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in uzun s\u00fcreli g\u00f6zlemler gerekebilir.<\/p>\n4. A\u011fa\u00e7kakanlar:<\/strong>
\nA\u011fa\u00e7kakanlar \u00fcreme d\u00f6neminde \u00e7ok fazla saklanabilir- \u00f6rne\u011fin g\u00f6zlemciyi farkeder farketmez s\u011fa\u00e7 g\u00f6vdesinin arkas\u0131na saklanabilirler. Yapraklar \u00e7\u0131kt\u0131ktan\u00a0sonra baz\u0131 t\u00fcrlerin yuvalar\u0131n\u0131 bulmak \u00e7ok zordur. A\u011fa\u00e7kakanlar atlas \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ses \u00e7al\u0131narak ara\u015ft\u0131r\u0131labilinen tek t\u00fcr grubu olarak bir istisna olu\u015fturur. Ses dinletme konusunda mutlaka proje ekibine dan\u0131\u015f\u0131n\u0131z.<\/strong><\/span><\/p>\n5. Orman T\u00fcrleri<\/strong>
\nE\u011fer hala listenize ekleyemediyseniz, orman t\u0131rma\u015f\u0131kku\u015fu, orman alaca a\u011fa\u00e7kakan\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck sinekkapan, ye\u015fil \u00e7\u0131vg\u0131n gibi t\u00fcrler i\u00e7in karenizdeki k\u00fc\u00e7\u00fck orman par\u00e7alar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle ziyaret etmeniz gerekebilir.<\/p>\n6. Da\u011f T\u00fcrleri<\/strong>
\nB\u00fcy\u00fck da\u011fb\u00fclb\u00fcl\u00fc, ta\u015fk\u0131z\u0131l\u0131, kara iskete ve duvar t\u0131rma\u015f\u0131kku\u015fu gibi t\u00fcrler, belli bir y\u00fcksekli\u011fe \u00e7\u0131k\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece listeye girmezler. T\u00fcm karelerde, y\u00fcksek tepeler, da\u011f zirveleri, radar ve telekom\u00fcnikasyon kuleleri ile kayak tesisleri bu t\u00fcrleri eklemek i\u00e7in ziyaret edilebilir.<\/p>\nS\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tamamlayan g\u00f6zlemciler kare i\u00e7inde eksik kalan bu gruplardaki t\u00fcrlerin listesini proje ekibinden isteyebilir.<\/p>\n
Bir G\u00fcnl\u00fck Arazi \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131![\"resim2\"](\"http:\/\/kustr.org\/kusatlasi\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Resim2-505x1024.png\")
<\/a><\/h2>\n\n- G\u00f6zlemciler s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in iki farkl\u0131 alan belirler. Bunun i\u00e7in yine Tablo 1’deki \u00f6l\u00e7\u00fctlere dikkat edilir.<\/li>\n
- Belirlenen birinci\u00a010’luk kare i\u00e7inde belirlenen ilk y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f rotas\u0131na ula\u015f\u0131l\u0131r.<\/li>\n
- 1 saat boyunca hat boyunca g\u00f6r\u00fclen ve duyulan b\u00fct\u00fcn ku\u015f t\u00fcrleri not defterine ya da\u00a0arazi kay\u0131t formuna\u00a0uygun \u00fcreme kodlar\u0131 kullan\u0131larak kaydedilir.<\/li>\n
- GPS ve harita yard\u0131m\u0131yla 1 kilometrekarelik y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f rotas\u0131ndan \u00e7\u0131kmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131larak en az 1 saat boyunca \u00a0y\u00fcr\u00fcn\u00fcr (Bunun i\u00e7in\u00a0GPS Test <\/a>ve Avenza Maps<\/a> uygulamalar\u0131n\u0131 kullanabilirsiniz). E\u011fer y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f s\u0131ras\u0131nda zaman kaybedildiyse, kaybedilen s\u00fcre bu bir saate eklenerek \u00e7al\u0131\u015fma tamamlan\u0131r.<\/li>\n
- Ekipte foto\u011fraf\u00e7\u0131 varsa \u00fcreme davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6steren ya da g\u00f6sterdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen t\u00fcrlerin<\/u> ve alan\u0131n\u00a0<\/u>foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7eker (bkz. Arazi \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131nda Belgeleme \u00d6nerileri<\/a>), ses ve video kaydeder.<\/li>\n
- \u00a010’luk kare i\u00e7inde belirlenen ikinci y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f rotas\u0131na ula\u015f\u0131l\u0131r. Birinci rotada yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma tekrar edilir.<\/li>\n
- G\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131nda serbest \u00e7al\u0131\u015fma yapmak \u00fczere 50\u00d750 km\u2019lik kare i\u00e7inde arabayla dola\u015f\u0131l\u0131r. Hedef t\u00fcrler ve zor t\u00fcrlerin yuvalar\u0131 aran\u0131r. Alanda t\u00fcr zenginli\u011fi bilinen ancak s\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in uygun olmayan alanlara gidilir (\u00d6r: G\u00f6ller).<\/li>\n
- Serbest \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda alanda g\u00f6r\u00fclen b\u00fct\u00fcn\u00a0t\u00fcrler her 10\u2019luk kare i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 kaydedilir (Bu kay\u0131tlar eBird mobil uygulamas\u0131<\/a> \u00fczerinden 10’luk karelere girilebilir ya da g\u00f6zlemcilerin arazi defterine yaz\u0131l\u0131p sonradan eBird\u2019e girilebilir).<\/li>\n
- Alanda \u00f6nceden bilinen yuvalar varsa bu yuvalar\u0131n bulundu\u011fu alana gidilip bunlar da kaydedilir.<\/li>\n<\/ul>\n
Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z analizlerde sistematik \u00e7al\u0131\u015fmalarda, bir 50 km’lik karede bulunan t\u00fcrlerin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131n tespit edilebildi\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Bu da kalan t\u00fcrler i\u00e7in fazladan \u00e7aba harcamak ve bu t\u00fcrleri ya\u015fam alanlar\u0131nda bulmak gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmekte. Bu t\u00fcrler alt\u0131 grupta toplanabilir:<\/p>\n
\u00a01. Sulak Alan Ku\u015flar\u0131:<\/strong> 2. Gece Ku\u015flar\u0131:<\/strong> 3. Y\u0131rt\u0131c\u0131lar:<\/strong> 4. A\u011fa\u00e7kakanlar:<\/strong> 5. Orman T\u00fcrleri<\/strong> 6. Da\u011f T\u00fcrleri<\/strong> S\u00fcreli \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tamamlayan g\u00f6zlemciler kare i\u00e7inde eksik kalan bu gruplardaki t\u00fcrlerin listesini proje ekibinden isteyebilir.<\/p>\n
\nYe\u015filba\u015f, bahri, saz kam\u0131\u015f\u00e7\u0131n\u0131 gibi t\u00fcrlerin karenizde tespit edilebilmeniz i\u00e7in bir g\u00f6le, baraja veya ba\u015fka bir sulak alana gidip bu t\u00fcrleri araman\u0131z gerekir.\u00a0T\u00fcrkiye’nin yakla\u015f\u0131k 100 iri sulak alan\u0131nda \u00fcreyen t\u00fcrleri biz bir belgede derledik, bu listeyi kullanarak arazi \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131 ve hedef t\u00fcrlerinizi planlayabilirsiniz.<\/p>\n
\nBayku\u015flar, \u00e7obanaldatanlar, balaban ve yelveler gibi \u00f6zel t\u00fcrleri tespit etmek i\u00e7in g\u00f6zleme alacakaranl\u0131ktan sonra \u00e7\u0131kmak gerekir. Ayr\u0131ca bayku\u015flar\u0131n \u00fcreme d\u00f6nemi \u015eubat ay\u0131nda ba\u015flayabilir.<\/p>\n
\n\u00d6zellikle kartal ve akbaba gibi iri y\u0131rt\u0131c\u0131lar \u00fcremek i\u00e7in \u00e7ok geni\u015f bir teritoryuma ihtiya\u00e7 duyarlar. Bir sakall\u0131 akbaba en az 200 kilometrekarelik bir alan\u0131 kullan\u0131r. Bu geni\u015f alanda ku\u015fun yuvas\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in uzun s\u00fcreli g\u00f6zlemler gerekebilir.<\/p>\n
\nA\u011fa\u00e7kakanlar \u00fcreme d\u00f6neminde \u00e7ok fazla saklanabilir- \u00f6rne\u011fin g\u00f6zlemciyi farkeder farketmez s\u011fa\u00e7 g\u00f6vdesinin arkas\u0131na saklanabilirler. Yapraklar \u00e7\u0131kt\u0131ktan\u00a0sonra baz\u0131 t\u00fcrlerin yuvalar\u0131n\u0131 bulmak \u00e7ok zordur. A\u011fa\u00e7kakanlar atlas \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ses \u00e7al\u0131narak ara\u015ft\u0131r\u0131labilinen tek t\u00fcr grubu olarak bir istisna olu\u015fturur. Ses dinletme konusunda mutlaka proje ekibine dan\u0131\u015f\u0131n\u0131z.<\/strong><\/span><\/p>\n
\nE\u011fer hala listenize ekleyemediyseniz, orman t\u0131rma\u015f\u0131kku\u015fu, orman alaca a\u011fa\u00e7kakan\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck sinekkapan, ye\u015fil \u00e7\u0131vg\u0131n gibi t\u00fcrler i\u00e7in karenizdeki k\u00fc\u00e7\u00fck orman par\u00e7alar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle ziyaret etmeniz gerekebilir.<\/p>\n
\nB\u00fcy\u00fck da\u011fb\u00fclb\u00fcl\u00fc, ta\u015fk\u0131z\u0131l\u0131, kara iskete ve duvar t\u0131rma\u015f\u0131kku\u015fu gibi t\u00fcrler, belli bir y\u00fcksekli\u011fe \u00e7\u0131k\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece listeye girmezler. T\u00fcm karelerde, y\u00fcksek tepeler, da\u011f zirveleri, radar ve telekom\u00fcnikasyon kuleleri ile kayak tesisleri bu t\u00fcrleri eklemek i\u00e7in ziyaret edilebilir.<\/p>\nBir G\u00fcnl\u00fck Arazi \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131
<\/a><\/h2>\n\n