Türkiye’nin üreyen kuşlarının atlası, 450’den fazla kuş gözlemcisinin KuşBank ve eBird sistemlerine girdiği veriler derlenerek 2018 yılında yayımlandı. Çalışmada 316 üreyen tür, 50×50 kilometrelik standart ızgara kareler kullanılarak haritalandı ve Türkiye’deki kuş yayılışının kapsamlı bir fotoğrafı çekildi.

Atlas’ın belki de en değerli yanı, tam da o anın fotoğrafını çekmiş olması: Gelecekte yapılacak çalışmalar bu temel veriyle karşılaştırılarak her türün yayılışındaki değişimler somut biçimde belgelenebilecek. Bu motivasyonla İkinci Kuş Atlası için kolları sıvadık ve 2021–2025 yılları arasındaki beş yıllık veri setini analiz ettik.

2018’den Sonra Ne Oldu?

2019–2025 yılları arasında yüzlerce gözlemci üreme verisi girmeye devam etti ve sonuçlar oldukça umut verici.

İyi Haber: Türkiye’nin Eksik Kareleri Dolmaya Başladı

Türkiye’yi adım adım gezen gözlemciler sayesinde, 2018 atlasında veri eksikliği nedeniyle işaretlenemeyen kareler artık tamamlanıyor. Birkaç örnek:

• Kara Başlı Çinte 312 kareden 323’e ulaştı.
• Tarla Çintesi 329 kareden 335’e çıktı.
• Kiraz Kuşu 263 kareden 280’e yükseldi.

Eski Atlas Kareleri Teyit Ediliyor

Yeni veriler yalnızca haritayı genişletmiyor; bilinen üreme alanlarının hâlâ aktif olup olmadığını da ortaya koyuyor. Bu alanları kayıt altına almak büyük önem taşıyor; zira belgelenmiş üreme kareleri her an yok olabilir.

Tespit edilmesi görece kolay türlerde teyit oranları oldukça yüksek: Kır Kırlangıcı‘nda %84, Serçe‘de %87, Gümüş Martı‘da ise %96. Ancak daha az göze çarpan türlerde tablo farklılaşıyor. Ağaçkakanlarda mevcut karelerin yalnızca üçte biri onaylanabilmiş durumda; bu grup için daha hedefli bir gözlem çabası gerekiyor.

Dikkat Çeken Eksikler

Bazı türlerin durumu ise endişe verici. Bozkır Kartalı yalnızca 5 kareden biliniyordu ve bu karelerden hiçbiri henüz onaylanabilmiş değil. Kara Sumru ve Bozkır Delicesi de benzer bir tabloda: Yakın dönemde bu türlerle ilgili saha çalışmaları yapılmış olmasına karşın üreme kodu girilmemiş olması dikkat çekiyor.

Üreme kodu girme alışkanlığı, bir kaydı sıradan bir gözlemden atlas verisine dönüştürür. Küçük bir adım, büyük bir fark.

Çalışmalar Sürüyor

Atlas analizleri bu yıl da devam ediyor. Her yeni kayıt, Türkiye’nin kuş yayılış haritasına eklenen küçük ama değerli bir parça. Siz de üreme sezonu boyunca gözlem yapıyorsanız, üreme kodunu eklemeyi unutmayın — her kare önemli.