Teşekkürler

Türkiye Üreyen Kuş Atlası, ortaklaşa bir çalışmanın ürünüdür ve kuş gözlemcileri, STK, üniversite ve kamu işbirliğinin güzel bir örneğidir. Atlas arazi çalışmalarına katılan ve verilerini bizimle cömertçe paylaşan yüzden fazla gönüllünün, bu verileri değerlendirmemize yardım eden yerli ve yabancı araştırmacıların, uzmanların, sivil toplum kuruluşlarının ve devlet kurumlarının ortaklaşa çalışması ile ortaya çıkmıştır. Pek çok kişi, kurum, kuruluş ve dernek, bu kitabın oluşturulma sürecinin farklı aşamalarında katkı sağlamıştır.

EBCC’nin (Avrupa Kuş Sayım Konseyi) Avrupa Üreyen Kuş Atlasını güncelleme planına 2013 yılında Türkiye’yi de dâhil etmesi Türkiye Üreyen Kuş Atlasının yapılabilmesi için büyük bir fırsat sağladı. RSPB’den (Kraliyet Kuşları Koruma Derneği) José Tavares, Kerem Ali Boyla’nın Mart 2013’te EBBA2 çalıştayına davet edilmesini sağladı. Bu ziyaretin masraflarını Katalan Ornitoloji Enstitüsü karşıladı. Bu şekilde EBBA2’nin (İkinci Avrupa Üreyen Kuş Atlası) Türkiye kısmının tamamlanması Kerem Ali Boyla’nın sorumluluğunda başlamış oldu.

Projenin ilk aşamalarında, Atlasın nasıl bir kurumsal yapı içinde konumlanması gerektiği tartışıldı. Kerem Ali Boyla Atlas ve benzeri projelere ev sahipliği yapabilecek yeni bir vakıf oluşumu için bir çalışma hazırladı ve bir çağrıda bulundu. Bunun üzerine, Atlas projesinin ilk destekçileri olan Ali Rıza Altınok, Asaf Ertan, Emine Nurhan Tekin, Emrah Çoraman, Fikret Can, Fikret Karacan, Hürmüz Yeniceli, Murat Yarar, Ömer Necipoğlu, Taner Şekercioğlu ve Yavuz Eryavuz Şubat 2014’te bir araya geldi. Tartışmalar sonucunda, yeni bir vakıf kurulması yerine Atlasın mevcut kuruluşlardan birinin çatısı altında gerçekleşmesine karar verildi. Asaf Ertan’ın yaptığı bağış projenin çekirdek bütçesini oluşturdu.

İstanbul’da 24 Mart 2014’te projenin başlangıç toplantısı gerçekleşti. EBCC’nin kendi toplantısının ardından, komite üyeleri, kuş gözlemcileri ile bir araya gelerek Üreyen Kuş Atlasının ilk ulusal toplantısını gerçekleştirdiler. Toplantıya katılan Dilek Şahin, Engin Gem, Esra Per, Gernant Magnin, İlker Özbahar, Kiraz Erciyas Yavuz, Nilüfer Araç, Orhan Gül, Ömer Necipoğlu, Özge Balkız, Süreyya İsfendiyaroğlu, Vedat Beşkardeş ve Zeynel Arslangündoğdu, Atlas projesinin sunulan haliyle gerçekçi, yapılabilir ve öncelikli olduğu sonucuna vardılar. Gernant Magnin, EBCC’nin Türkiye Üreyen Kuş Atlası Projesi’ne finansal destek sağlama sürecini hızlandırdı.

Dilek Şahin, projenin başında gönüllü olarak çalıştı ve projenin gelişim aşamasına önemli katkılar sağladı. Fuat Toper ve Sevim Karabıyık Toper’in tavsiyesiyle ekibe Lider Sinav katıldı, böylelikle arazi çalışmalarının tamamlanması ve kuş gözlemcilerinin yüksek katılımı ile projenin başarıya ulaşmasındaki kilit kişi ekibe dâhil oldu. Dilek Şahin’in Atlas ekibinden ayrılmasında sonra Gernant Magnin’in tavsiyesi ile Eylül Dizdaroğlu ekibe dâhil oldu ve yüksek enerjisi ve etkili iletişimiyle kuş gözlemcileriyle güçlü bir birlikteliğin oluşmasına büyük katkılarda bulundu.

Bütün bu çabaların ve katkıların sonucunda EBCC ve WWF- Türkiye’nin değerli katkıları ile Türkiye Üreyen Kuşlar Atlası projesi hayata geçirilerek ornitoloji alanında vatandaş bilimi temelli en büyük ölçekli proje tamamlanmış oldu.

EBCC, Türkiye Üreyen Kuş Atlası Projesi’nin finansal destekçisi olmasının yanı sıra her türlü teknik ve idari desteği sağlamıştır. Sergi Herrando, Türkiye’nin EBBA2’ye dâhil olmasını kolaylaştırmış, Verena Keller ise EBCC’nin Türkiye’ye destek vermesine önayak olmuştur. Proje yönetiminde Petr Vorisek ve Marina Kipson, veri analizinde Katalan Ornitoloji Enstitüsü ekibinden; Sergi Herrando, David Martí Pino, Gabriel Gallago, Marc Anton ve Martí Franch diğer komite üyelerinden Ruud Foppen, David Noble, Hans-Günther Bauer, Anny Anselin ve Aleksi Lehikoinen’e teşekkür ederiz. İsviçre Ornitoloji Enstitüsü (Vogelwarte), Çek Ornitoloji Derneği (Czech Ornithological Society), Katalan Ornitoloji Enstitüsü (Institut Calatà d’Ornitologia) ve projenin finans kaynağı olan MAVA Vakfı, EBBA2’nin kurumsal ve mali desteğinin altyapısını sağlamıştır.

WWF-Türkiye’nin projeyi sahiplenmesi ve projeye bir yuva olması sayesinde Türkiye’de örnek teşkil edecek, esnek ve verimli bir proje yönetimine imkân sağlanmıştır. Vakfın güçlü ve kurumsal varlığı sayesinde projenin etkilerinin kalıcı ve süreli olması şüphesizdir. Başta Vakıf kapılarını açan Sedat Kalem ve Tolga Baştak, projeyi sahiplenen Aslı Pasinli, Atlasın Vakıf’ta devam etmesini sağlayan Nergis Yazgan ve Murat Yarar, Doğa Koruma Bölümü adına sonsuz destek veren Nilüfer Araç ve Ayşe Oruç, iletişimde Yaz Güvendi, Özgür Gürbüz, Berivan Dural, Ada Dileksiz, yoğun arazi programında kesintisiz mali destek sağlayan Zeynep Üzüm ve Güniz Bursalı, mali ve hukuki desteği veren Zeliha Şahin, Şebnem Mergen, Pınar Ağaoğlu, Mehmet Arif Şavur, Engin Şenol ve Zihni Gürgenç, mali raporun hazırlanmasına yardım eden Arzu Küçük Balkuv ve Selin Devranoğlu, Ankara ofiste her konuda yanımızda olan Eray Çağlayan, Ercan Sütlü, Eren Atak, Nuran Kahya ve bize her zaman kucak açan ve destek olan tüm WWF-Türkiye ekibine teşekkür ederiz.

Veri toplama, saklama ve derleme konusu, şüphesiz KuşBank olmasaydı, böyle bir çalışma gerçekleşemezdi. KuşBank’ın bugüne gelmesine katkı veren, kurucusu Uygar Özesmi, Sezgin Erdoğan ve emektarı Esra Per’e, Doğa Derneği’ne, 2007 sonrasında WorldBird projesi altyapısında KuşBank’ın devam etmesini sağlayan Jose Tavares ve RSBP’ye (Kraliyet Kuşları Koruma Derneği) ve 2014 yılından itibaren KuşBank’ı eBird platformunda yaşatan ve geliştiren Cornell Üniversitesi Ornitoloji Laboratuvarına teşekkür ederiz. Ayrıca Marshall Iliff, Brian Sullivan, Chris Wood ve Ian Davies KuşBank’ın Kuş Atlası çalışması için daha verimli kullanılmasını sağladılar.

2014-2017 yılları arasında 140’tan fazla gönüllü, birer vatandaş bilimci olarak büyük bir bağlılık ve özveriyle araziye çıkmış, sayımları metodolojiye uygun olarak yapmış, gözlem formlarını doldurmuş ve kuş gözlem kayıtlarını bizimle paylaşmıştır. Kuşlara tutkuyla bağlı olan ve kuşlar aracılığıyla doğanın korunmasına katkıda bulunan, aşağıda adı geçen isimler, bu çalışma için kilit taşı olmuştur: Ahmet Arık, Ahmet Emre Kütükçü, Ahmet Nayir, Ahmet Yesari Selçuk, Akın İzgin, Alaz Uslu, Ali İhsan Emre, Ali Sinav, Ali Yalçın Semerci, Alper Tüydeş, Altan Ersin Şen, Aslı Karacan, Aytekin Yaşar, Bahar Bilgen, Batuhan Yıldırım, Begüm Kaya, Betül Şen, Burak Tatar, Burak Oranlıer, Burcu Meltem Arık Akyüz, Burcu Yağmur Kabaalioğlu, Bülent Obuz, Canan Atay, Cem Akın, Cem Orkun Kıraç, Cemil Gezgin, Çağlar Güngör, Çağrı Göcek, Dilan Hevera Kızılocak, Dilara Arslan, Dilek Şahin, Durmuş Ali Bal, Emine Nurhan Tekin, Emrah Kayhan, Emrah Yılmaz, Emre Murat Ermiş, Erdem Vardar, Eren Ada, Fatih Bülbül, Fatma Karahan, Fikret Can, Fuat Toper, Füsun Karacan, Gernant Magnin, Gökçe Altunay, Gökçe Coşkun, Güney Eroğlu, Halil Mavruk, Harun Orhun, Hayat Karaaslan, Hayri Kayıkçı, İbrahim Öztürk, İbrahim Uysal, İhsan Eroğlu, İldem Yeltekin, İsmail Eren, İsmail Sevimler, Kaan Özgencil, Kadri Kaya, Kemal Bankoğlu, Kenan Yüktaşıyan, Kiraz Erciyas Yavuz, Koray Çeyrek, Korhan Özkan, Kübra Karaman, Lon Briet, Mehmet Çelik, Mehmet Eren Yalaman, Mehmet Göktuğ Öztürk, Mehmet Gül, Mehmet Mahmutoğlu, Meinrad Kneer, Meltem Ünal, Mert Can Aynur, Mert Eren, Merve Ünal, Mete Oğuz, Mihail Iliev, Mine Ciner Oğuz, Murat Biricik, Murat Yıldız, Mustafa Çoban, Mustafa Çulcuoğlu, Mustafa Uzun, Nazan Öztürk, Nazif Karacan, Nazlı Avcılar, Nihan Dilşad Dağtaş, Nizamettin Yavuz, Oğuz Eldeklioğlu, Oğuzhan Mücahit Topçu, Onur Okur, Ozan Abdullah Karaoğlan, Ömer Döndüren, Ömer Faruk Karaoğlan, Ömer Necipoğlu, Ömral Ünsal Özkoç, Özcan Kılıç, Özden Sağlam, Özge Karaca, Özlem Saygın, Riyat Gül, Salih Alpay Aloğlu, Serap Kalkan, Serkan Yüceer, Sevim Karabıyık Toper, Sezai Göksu, Sezer Olivia Kaya, Silvia Ursul, Soner Bekir, Sönmez Yanardağ, Süleyman Kenan Çüngür, Süreyya İsfendiyaroğlu, Şeyma Gül, Taner Şekercioğlu, Timur Çağlar, Tora Benzeyen, Tuğba Gözükara, Turgut Ege, Turgut Gazoz, Ufuk Yörükoğlu, Ulvi Kerem Günay, Umut Tank, Uygar Özesmi, Ümit Malkoçoğlu, Ünal Aynur, Yakup Sancar Barış, Yiğit Sayın ve Yücel Yeşil. Gül Bahar Edik Kayhan ve Köksal Kayhan arazi çalışmalarında destek verdi. Kendilerini projeye adamış gözlemcilerden Cemil Gezgin, Kadri Kaya, Sevim Karabıyık Toper, Fuat Toper, Bahar Bilgen, Canan Atay, İhsan Eroğlu ve Güney Eroğlu, gönüllülerce ulaşılamayan karelerin tamamlanmasını sağladılar. İsimlerini tek tek yazamasak da, KuşBank’a kayıt giren bütün kuş gözlemcilerine teşekkür ederiz.

Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü uzmanı Burak Tatar, projeye başından beri elinden gelen her türlü desteği vererek ülke çapında gönüllü varlığı ve ulaşım imkânları olmayan karelerin tamamlanmasında büyük katkıda bulundu. Aynı kurumda çalışmış Osman Erdem de birçok alanda araç bulunmasına büyük katkılarda bulundu. Birçok ilde il şube müdürleri araç ve sürücü desteğini sağladılar. Konya İl Şube Müdürü Zeki Güney’e, Malatya İl Şube Müdürü Bekir Korkmaz’a, Kahramanmaraş İl Şube Müdürü Hacı Kalınkütük’e, Ordu İl Şube Müdürü Ali Hıdır’a, Giresun İl Şube Müdürü Ertan Kuduban’a, Trabzon il Şube Müdürü Akif Ümüzer’e, Burdur İl Şube Müdürü Tamer Yılmaz’a, Isparta İl Şube Müdürü Hasan Eryiğit’e, Adana İl Şube Müdürlüğü Yumurtalık Lagünü Milli Park Şefi Vahap Avcı’ya, Karabük İl Şube Müdürü Ahmet Işık’a ve Orman Mühendisi İsmail Sevimler’e, Zonguldak İl Şube Müdürü Sezgin Örmeci’ye, Sinop İl Şube Müdürü Nurullah Gürkan’a, Balıkesir İl Şube Müdürlüğü Burhaniye Doğa Koruma ve Milli Parklar Şefi Ömer Atasoy Tanrısever’e ve arazi çalışmalarına katılan görevli personele teşekkür ederiz.

Arazi çalışmalarında Gernant Magnin özel bir teşekkürü hak ediyor. Bu projenin ve Türkiye’de kuşların korunmasına fayda verecek tüm projelere verdiği gönülden destek anımsanamaz. 2018 yılında ısrarla araziye çıkarak eksik kalan karelerin tamamlanmasını da sağlamıştır.

Samsun’da Ekim 2015’te gönülülerle bir araya geldiğimiz ilk toplantıya Yakup Sancar Barış, Kiraz Erciyas Yavuz,  Ömral Ünsal Özkoç ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ornitoloji Araştırma Merkezi bize Samsun’da evsahipliği yaptı. Çalıştaya katılan kuş gözlemcileri, 2016 yılında katılımın artması için değerli destekler verdiler. Başak Şentürk, Cemil Gezgin, Dilek Şahin, Dilek Eylül Dizdaroğlu, Eray Çağlayan, Ergün Bacak, Fatma Karahan, Fikret Can, Hayat Karaaslan, İhsan Eroğlu, İlker Özbahar, Kadri Kaya, Kerem Ali Boyla, Kiraz Erciyas Yavuz, Kübra Karaman Arslan, Lider Sinav, Mehmet Eren Yalman, Muna Genç, Mustafa Uzun, Nizamettin Yavuz, Oğuz Mülayim, Ömral Ünsal Özkoç, Özlem Saygın, Sancar Barış, Semanur Dağcı, Taner Şekercioğlu, Utku Perktaş ve Yaz Güvendi’ye teşekkür ederiz. Çalıştayda kolaylaştırıcılık yapan Taner Şekercioğlu’na ve arka planda destek veren Neslihan Özgüneş’e çok özel teşekkürler.

Ankara’da Ekim 2016’da yapılan toplantıya Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nden Dr. Utku Perktaş ev sahipliği yaptı. Toplantıya katılan gözlemci, fotoğrafçı ve araştırmacılar Atlasın ülke çapında sahiplenildiğini gösterdiler: Ahmet Demir, Ahmet Nayir, Alaz Uslu, Alpay Salih Aloğlu, Alper Tüydeş, Burçin Feran, Çağrı Göcek, Cem Akın, Cem Orkun Kıraç, Cemil Gezgin, Emine Nurhan Tekin, Eray Çağlayan, Esra Per, Dilek Eylül Dizdaroğlu, Fatma Karahan, Ferit Başbuğ, Fikret Can, Güler Bozok, Halil Firat, İhsan Eroğlu, Kaan Özgencil, Kadri Kaya, Korhan Özkan, Kuzey Cem Kulaçoglu, Lale Aktay, Lider Sinav, Mehmet Göktuğ Öztürk, Mehmet Gül, Mehmet Mahmutoğlu, Melike Karaca, Mert Eren, Muhammed Ali Şahutoğlu, Mustafa Çulcuoğlu, Mustafa Uzun, Nazlı Avcılar, Nilüfer Arac, Nizamettin Yavuz, Özmen Yeltekin, Okan Ürker, Ömral Ünsal Özkoç, Özge Karaca, Özlem Saygın, Yakup Sancar Barış, Seda Berna Baykal, Sezai Göksu, Süleyman Kenan Çüngür, Fuat Toper, Sevim Karabıyık Toper, Tora Benzeyen ve Turan Çetin. Ankara toplantısında kolaylaştırıcılık yapan Cem Orkun Kıraç’ın kuş gözlemcilerini Atlas Projesine dâhil etmemize büyük katkısı vardır.

Sadece Türk gözlemciler değil aynı zamanda yabancı gözlemciler de Türkiye Kuş Atlasının arazi çalışmalarına katılmıştır. Yabancı gözlemcilerden Robert Manzano Rubio (İspanya), Hans-Günther Bauer ve Meinrad Kneer (Almanya), Istvan Kovacs ve Reka Kiss (Romanya), Brecht de Meulenaer (Belçika), Pavel Štěpánek (Çekya), Mihail ‘Mişo’ Iliev (Bulgaristan) yerli gözlemcilere destek olmuş ve gözlem yapılan kare sayısını arttırmışlardır. İstanbul’da ikamet eden Pedro Fernandez Büyükçekmece çevresindeki karelerin tamamlanmasında önemli katkı sağlamıştır. Szabó D. Zoltán (Macaristan), Istvan Kovacs ve Reka Kiss’in, Stoycho Stoychev (Bulgaristan) de Mihail ‘Mişo’ Iliev’in gelmesini sağlamıştır. IOC (Katalan Ornitoloji Enstitüsü) 2014 yılında Roberto Manzano Rubio’nun Türkiye seyahatini finanse etmiştir. Macar yırtıcı kuş uzmanı Halmos Gergö ve Péter Palatitz aladoğanın Türkiye’deki ilk üreme kaydını değerlendirmemize yardım ettiler.

Veri toplama aşamasında birçok kuş gözlemcisi, araştırmacısı ve bilim insanı kuş gözlem kayıtlarını Atlas Projesi ile paylaştılar: Ahmet Demir, Arzu Gürsoy Ergen (dikkuyruk), Asaf Ertan, Atilla Durmuş (Van Gölü martısı ve gece balıkçılı), Barbaros Demirci, Birol Hatinoğlu, Cansu Özcan (şah kartal), Cem Orkun Kıraç, Cemal Can Bilgin, Cemal Özsemir (Amasya ve Osmaniye), Cemil Gezgin, Cenk Polat, Çağlar Güngör, Danae Portolou (Midilli Adaları), Elif Yamaç (kara akbaba) Emine Sühendan Karauz (deniz kuşları), Esra Per, Emrah Çoban (Kuyucuk Gölü), Güler Bozok, Hakan Karaardıç (Kayseri ve Niğde), Halil Fırat, Hans-Günther Bauer, Horvath Marton (şah kartal ve bozkır kartalı), Itri Levent Erkol (şah kartal), İhsan Eroğlu, İlker Özbahar, İlker Özek, Jochen Hölzinger, Kadri Kaya, Kiraz Erciyas Yavuz (Tokat ve Artvin), Korhan Özkan, Kuzey Cem Kulaçoğlu, Max Kasparek, Mehmet Gül, Mehmet Ünlü (Kayseri ve Kastamonu) Murat Biricik, Murat Uyman, Mustafa Çulcuoğlu, Mustafa Erturhan, Nizamettin Yavuz, Nursen Aksan, Orhan Gül (Aydın ve Manisa), Ortaç Onmuş (leylek), Ömer Döndüren, Ömer Necipoğlu, Özmen Yeltekin, Seda Avcı, Soner Oruç, Süleyman Ekşioğlu (Hersek Lagünü, Ağyatan, Akyatan, Tuzla, Çöl Gölü, Dipsiz Lagünü, Nallıhan Çayırhan Kuş Cenneti), Thomas Stuart, Tobias Epple, Veysel Kahraman, Yakup Şaşmaz.

Konya Atlası verilerini sağlayan Güven Eken’e ve bu verileri dijitalleştirmemizde destek veren Özge Balkız ve DKM ekibine de teşekkür ederiz. Araştırma kurumlarından Doğa Koruma Merkezi (DKM) adına Uğur Zeydanlı ve Özge Balkız, Doğa Araştırmaları Derneği (DAD) adına Osman Erdem veri paylaşımında bize çok destek oldu. DHKD’nin eski Kuş Gözlemciliği sorumlusu Bahtiyar Kurt 2001 yılındaki ilk Atlas projesinin dokümanlarını paylaşarak projenin kuruluş aşamasında büyük kolaylık sağladı. Hilary Welch, Geoff Welch 2002 Güney Doğu Anadolu Atlas Projesi’nin belgelerini ve DKM’den Uğur Zeydanlı Anadolu Diyagonali verilerini paylaştı.

Taha Akkuş ve Fatma Şen Doğa Aktiviteleri Grubu (DAG) Derneği Spor Kulübü’nün, Erdem Vardar Yuva Derneği’nin, Kaan Özgencil ODTÜ Biyoloji Bölümü’nün, Nazlı Avcılar Toplum Gönüllüleri Vakfı’nın, Osman Erdem Doğa Araştırmaları Derneği’nin olanaklarını bölge toplantılarında bizimle paylaştı. Açık Radyo ekibi, TEMA Vakfı’ndan Esra Ergin ve Esra Yazıcı Gökmen, İz TV’den Pınar Kılıç ve Canan Aydın projenin ulusal ölçekte duyurulmasına katkı verdi. EBCC’nin Bird Census News isimli bülteninin editörü Anny Anselin, BirdLife International’dan Sanya Khetani Shah, OSME’den Richard Porter ve Rob Sheldon projenin uluslararası ölçekte duyurulmasını sağladı. Başak Şentürk’e eğitim videolarını oluşturmamızı sağladığı için teşekkür ederiz. Stajyerler Okan Ata Küçük, Melike Karaca, Kardelen Köylü ile gönüllülerimiz Kutay Büyüktopçu, Serkan Yüceer ofis çalışmalarına katkı verdi. İnternet sitesinin kurulumunu Ahmet Kunduracı gerçekleştirdi. Coğrafi Bilgi Sistemi uzmanı Engin Gem, tür dağılım haritalarını kullanarak her karede olması beklenen tür listesini hazırladı.

Esra Per, Kiraz Erciyas Yavuz ve Korhan Özkan raporu alıcı bir gözle dikkatle okuyarak elinizdeki bu kaliteli raporun oluşmasına katkılarda bulundu. Son olarak, bu raporda yayınlanmak üzere bizimle fotoğraflarını paylaşan tüm kuş ve doğa fotoğrafçılarına teşekkür ederiz.