Filling the Gap: the first Breeding Bird Atlas of Turkey

Kuş Atlası Die Vogelwelt’de! Türkiye Üreyen Kuş Atlası’nın bulgularını anlatan makale uluslararası hakemli ornitoloji dergisi Die Vogelwelt’de yayımlandı. Türkiye’yi köy köy gezerek Atlas karelerini dolduran, kuşların yeni üreme alanlarını keşfeden, bulgularını Kuş Atlası’yla ve tüm kuş gözlemcileriyle paylaşan ve bu yayının ortaya çıkmasını sağlayan tüm Atlas gönüllülerine tebrikler!

Önümüzde 2017 baharı var. Türkiye haritasını tamamlamaya hazır mısınız?

Makalenin PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilir, dergiyi resmin üzerindeki bağlantıdan inceleyebilirsiniz.

Not: Kuş Atlası, bu makalenin poster sunumuyla Birdnumbers 2016 konferansında ikincilik ödülü almıştı.

Filling the Gap: The first Breeding Bird Atlas of Turkey

Kuş Atlası İzmir Buluşması

Kuş Atlası’na Ege bölgesinden katılım büyük. Özellikle Kıyı Ege’deki karelerin hemen hepsinde arazi çalışmaları başladı ve bu yıl tamamlanması bekleniyor. Aktif kuş gözlemcilerin ve fotoğrafçıların bulunduğu İzmir’de Kuş Atlası bölge toplantılarının dördüncüsünü geçtiğimiz hafta Toplum Gönüllüleri Vakfı ev sahipliğinde gerçekleştirdik. Atlas projesi hakkında genel bilgi paylaşımı yanı sıra eBird kayıt girişi pratiği de yapıldı.

Hangi kuş türlerinin nerelerde kaydedilebileceği toplantının önemli konularındandı. Bazı türler için olası yeni üreme alanları tartışıldı. 2017 bahar döneminde bu alanlardan alınacak serbest kayıtların önemine vurgu yapıldı. Toplantıda İzmir ve çevresinde üreyen kara gagalı sumru, tepeli pelikan, ada martısı gibi bilinen türlerin üreme kayıtlarından söz edildi ve bunlar gibi süreli çalışmalarda kaydedilmesi zor olan türlerin serbest kayıtlarla eBird’e girilmesi hedeflendi.

Ege bölgesinde henüz çalışılmamış karelerin rezervasyonu gündeme getirildi.

Toplantıya katılım gösteren ve katkıda bulunan tüm Atlas gönüllülerimize, Doğa Derneği ekibine, organizasyonun gerçekleşmesini sağlayan Nazlı Avcılar ve Dilara Kızıl’a teşekkür ederiz.

Not: İzmir’de üreme dönemi Mart’ın dördüncü haftası başlıyor. Bölgeyi ziyaret ettiğinizde eBird’e girdiğiniz serbest kayıtlarla siz de Atlas’a destek verebilirsiniz!

Katılımcılar:

Burçin Feran
Çağlar Güngör
Dilara Kızıl
Galip Ener
Güven Eken
Harun Orhun
Nazlı Avcılar
Özge Öykü Gül
Özlem Akın
Sezai Göksu
Soner Erdoğan
Yarkın Yaraşlı

Kuş Atlası Samsun Buluşması

Kuş Atlası bölge toplantılarının üçüncüsünü geçtiğimiz hafta Samsun On Dokuz Mayıs Üniversitesi’nde gerçekleştirdik. 25 Şubat Cuma günü Atlas gönüllülerinin ve On Dokuz Mayıs Üniversitesi Kuş Gözlem Topluluğu’nun katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda Atlas çalışmaları anlatıldı, Samsun’da üreyen kuşlarla ilgili bilgiler paylaşıldı.

Kızılırmak Deltası’nı içinde barındıran Samsun bölgesi boz ördek, elmabaş patka, yeşil çıvgın, küçük sinekkapan gibi diğer bölgelerde nadir üreyen türlerin önemli üreme alanlarından biri. Ördekler ve kıyı kuşları gibi sistematik çalışmalarda kaydedilmesi zor türleri barındırdığı için, bölgede serbest kayıtların önemi yüksek.

Toplantıda sunumların ardından eBird kayıt girişi ve eBird’ün veri paylaşımıyla ilgili sunduğu olanaklar anlatıldı. Atlas için eBird’e nasıl kayıt girileceği uygulamalı olarak gösterildi.

26 Şubat Cumartesi günü, OMUKUŞ’la pilot bir arazi çalışması yaptık. Arazide Atlas çalışmalarında büyük kolaylık sağlayan Avenza Maps uygulamasını kullandık ve eBird telefon uygulamasını kullanarak kayıt girdik.

Toplantıya katılım gösteren ve katkıda bulunan tüm OMUKUŞ ekibine, organizasyonun gerçekleşmesini sağlayan Kiraz Erciyas Yavuz ve Ömral Ü. Özkoç’a teşekkür ederiz.

Not: Samsun’da üreme dönemi Nisan’ın ikinci haftası başlıyor. Bölgeyi ziyaret ettiğinizde eBird’e girdiğiniz serbest kayıtlarla siz de Atlas’a destek verebilirsiniz!

Kuş Atlası İstanbul Buluşması

Geçtiğimiz Perşembe akşamı Kuş Atlası ekibi olarak İstanbul’daki kuş gözlemcileriyle buluştuk. Toplantı Yuva Derneği ev sahipliğinde gerçekleşti.

Toplantıda Lider Sinav ve Eylül Dizdaroğlu, İstanbul ve çevresinde atlas çalışmasının geldiği durumu anlatan bir sunum yaptı. Tamamlanan ve eksik kalan Atlas kareleri, eksik kalan türler, 2017 rezervasyonları gibi konular konuşuldu ve 2017 arazi hedeflerinden söz edildi.

İstanbul çevresi, sahip olduğu kuş gözlemci kapasitesi sayesinde Atlas çalışmasında en kısa sürede tamamlanmaya yaklaşan bölge. Şu ana kadar bölgede toplam 7 tane 50’likte çalışıldı ve bunlardan 5’inin hem erken, hem de geç dönem arazi çalışmaları tamamlandı. Bu nedenle toplantıda eksik kalan karelerden çok, tamamlanan karelerde üreme kodu alınmamış türler ve bu türlerin nasıl bulunabileceği üzerine konuştuk, karşılıklı fikir alışverişinde bulunduk. Baykuşlar, yırtıcılar ve ağaçkakanlar İstanbul çevresinde yapılan Atlas çalışmalarında en çok eksik kalan gruplar. Türkiye genelinde Atlas çalışmalarında en büyük boşluğun olduğu gruplar sulak alan kuşları, yırtıcılar, baykuşlar ve gece kuşları, ağaçkakanlar, orman kuşları ve dağ kuşları. İstanbul’da eksik kalan gruplar da bununla örtüşüyor. Bu grupları üreme koduyla kaydedebilmek için izlenebilecek serbest çalışma yöntemleri toplantıda konuşulup tartışıldı.

Toplantının önemli konularından biri Atlas çalışmalarının veri tabanını oluşturan eBird oldu. eBird kayıt girişi, eBird’ün veri paylaşımıyla ilgili sunduğu olanaklar, GPS kullanımı, Atlas için büyük kolaylık sağlayan Avenza Maps uygulaması gibi konular konuşuldu, bunların uygulaması yapıldı.

Biz bu toplantıdan çok keyif aldık. Umuyoruz ki toplantımız İstanbullu kuş gözlemciler için de keyifli geçmiştir.

Kuş Atlası Çanakkale Buluşması

Şekil 1. Ekip arazi çalışması öncesi Çanakkale merkezinde

2017 yılının bölge toplantılarının ilkini 8 Şubat günü Çanakkale’de gerçekleştirdik. Aktif bir kuş gözlem topluluğu olan Çanakkale Kuş Gözlem Topluluğu üyeleriyle bir araya geldiğimiz toplantının ev sahipliğini Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi yaptı.

Çanakkale’deki en aktif Kuş Atlası gönülümüz olan İbrahim Uysal’ın organizatörlüğünde arazi çalışması yaptık ve hemen sonrasında ÇOMÜ Biyoloji bölümü seminer salonunda Kuş Atlası’nı konuştuk.

Sabah arazi çalışmasına feribot iskelesinden başladık ve kayıtlarımızı hemen eBird’e girdik. İlk gözlem kaydımızı eBird’ün telefon uygulamasını kullanarak oluşturduk. Son güncellemelerle daha kullanışlı hale gelen eBird telefon uygulamasında üreme kodu, koordinat, sayı bilgisi girerek gözlem kaydı oluşturulabiliyor. Kuş Atlası’na bu şekilde katkıda bulunmak mümkün oluyor.

Şekil 2. eBird mobil uygulamasına kayıt girişi yaparken.

Kış Ortası Su Kuşu Sayımı yapmak üzere Suvla Gölüne doğru yola çıktık. Yol boyunca görülen türleri kaydettik (kayıt listeleri aşağıdadır).

Gelibolu yarım adası tür zenginliği açısından oldukça zengin; burada deniz seviyesinde tarlalarda gezen kaya kartalı, adalara yakın sahillerde kışlayan ada martısı görmek oldukça kolay, gizemli deniz kuşlarından biri olan yelkovanların beslenmesine de tanık olabilirsiniz.

Toplantının Konu Başlıkları

Atlas ve Kuş Atlası nedir?

Avrupa Üreyen Kuş Atlası 2’nin içinde bir ilk olarak Türkiye Üreyen Kuş Atlası.

Türkiye Üreyen Kuş Atlası’nın yapılışındaki aşamalar:

Kare rezervasyonu
Gönüllü ve Kuş Atlası ekibinin bölge üreme takvimine bakarak arazi tarihi belirlemesi
Güncel metodoloji
eBird kayıt girişi

Çanakkale’de yapılmış Kuş Atlası çalışmaları ve katılan gönüllüler.

Tartışılan Konu Başlıkları

Kuş Atlası çalışmaları Çanakkale’de 2015 yılından bu yana tüm hızıyla devam ediyor. Süreli çalışmalar İbrahim Uysal organizatörlüğünde gerçekleşti. 2017 süreli çalışmaları için kus.atlasi@gmail.com adresine mail atabilir ve bölgede yapılacak süreli çalışmalara katılabilirsiniz.
Çanakkale’deki öncelikli atlas karelerinden Kuş Atlası projesine dahil edilmiş üreme kodlu kayıtlar var. Henüz her tür için üreme kodlu kayıt alınmış değil. Bu türler için üreme kodlu kayıtlara ihtiyaç var.
Öncelikli karelerde yapılmış çalışma sonuçlarına göre bazı türler için üreme durumu hala kesinleşmedi (C serisinden bir kod alınmamış, bkz: üreme kodları). Türler için alınmış en yüksek üreme kodlarını bu listelerden (35TME3, 35SNE2, 35SME2) inceleyebilir ve bu türler için daha yüksek üreme kodlu serbest kayıtlar almak için gözlem yapabilirsiniz.
Serbest kayıtlar öncelikli atlas karelerindeki 10×10 km karelerden toplanır. Her 10’ luk karenin adı Kuş Atlası ekibi tarafından yollanan haritalarda yazar.
Avenza Maps uygulaması Kuş Atlası ekibinin yolladığı öncelikli atlas karelerinden 3 adetini ücretsiz açabiliyor. Yeni haritalar yüklemek için önceki haritaları silmeniz gerekiyor.
Avenza Maps uygulamasını kullanan kuş gözlemci hangi 10’luk karede olduğunu ve türün bu karedeki üreme kodunu kaydeder. Avenza Maps uygulamasını buradan indirebilirsiniz.
eBird kullanıcısı kayıtlarını eBird’e girerken haritadan gözlem ilini seçer. Karşısına o ildeki tüm 10’luk kareler çıkacaktır. Gözlem yaptığı 10’luk kare adını seçer ve gözlemini tesadüfi gözlem olarak girer.