Soner ile Titreyen Göl’de buluştuk. Soner bu sene 15 Mart’ta gelen ötücü göçünün geç kaldığını anlatıyordu. Kıyı kontrolü yaptıktan sonra Akseki ‘ye yola çıktık . Bir gün Akseki ‘de kuş arazisi yapıp Akseki’de kaldık. Akseki de kar altındaydı. Ertesi gün sabah erken 36SVF3 karemize hareket ettik. Akşam yaptığımız çalışmada  Afşar‘ın olduğu dere habitatında kuş gözlemi yapmaktı. Hadim Taşkent üzerinden karemize ulaştık ulaşmasına yaklaştıkça yolların iki yanı karlar altındaydı. Hatta aracımızdan fırladık “hani kuşlar nerede ?” çekimini  gerçekleştirdik. Görece irtifa kaybedeceğimizi düşünerek 10’luk karemizde kar olmayacağını düşündük.  Yollar eğlenceliydi ama kuş yoktu. Eğlencemizi iki kocaman HES inşaatı  maalesef kısa sürede kesti.

Fotoğraf: Bahar Bilgen

Yine de Taşkent’e bayıldık . Taş üstünde taştan ibaretti adeta…  Afşar’ı geçtikten sonra bir şelale bilgi levhası gördük. Çetmi Şelalesi. Baktık şelale yolumuzun üzeri haydi dedik. Hem de karemizi keşfetmiş oluruz. Muhteşem bir coğrafya yakalamıştık. Kanyondan geçip şelaleye vardık. Ne var ki 1X1 karemizde değildi şelale! Raslantısal kayıt sağolsun. Derekuşunu elimizle koymuş gibi bulduk. Geriye karemize doğru döndük. Sesleri dinledik. Karemize girdikten sonra ilk ses duyduğumuz noktayı kontrol ederek ,başladık yürüyüşümüze. Olası türleri söylüyor, biraz sonra görüyorduk. Kaya sıvacıları, kaya serçeleri , kuzgun, gökardıç , dağ kuyruksallayanı… Gökardıç sayısı  gayet güzeldi. Adeta çift çift uçuyorlardı.  Kanyon çıkışında bahçelerden baştankaralar, çıvgınlar, ak yanaklı baştankara listemize eklendi.  Boğmaklı ardıç ile duvar tırmaşık arayışımız sonuç vermedi ne yazık ki… Kaya sıvacı kuşlarının yuva hareketi ve gök ardıçlar keyiflendirmişti .

Alanı taramaya başladık ve hemen bir kızılkuyruk bizi durdurdu. Aynı alanda yuvaya çamur taşıyan sıvacı kuşu da var mıydı ? Vardı. Hemen bir serbest kaydı girdik.

İkinci 1X1 karemiz için rakım yükseltmeye karar verdik. Böylece ait olduğumuz 10’luk karede daha değişik bir habitat bulma olasılığımız nerdeyse sıfırdı. Keçimen’e doğru yükseldik. Yolların karla kapalı olduğunu gidemeyeceğimizi köylüler söylese de, kapanana kadar gideriz dedik biz de .

Kış daha kalkmamış bahar henüz gelmemişti buralara. Kuşlar adeta daha yeni ötme denemeleri yapıyordu. Şöyle hakkıyla öteni yakaladığımız zaman  A2 yi yazacaktık, kim tutardı bizi ama bizim uçan canlar  daha hazırlık notaları mırıldanıyor, akort yapıyorlardı. Neyse ki bir orman toygarı öttü! Ketenkuşları henüz dişileri görecek hale gelmemişlerdi  ama varlardı ya!

Soner ile elimizden geleni yaptık . Bu arada müthiş bir Crocus ve Colchicum alanı keşfetmiştik. Üstelik yol açılmıştı köylülere dönüşte müjdeyi vermek istedik.

Dönüse geçtik  iki gece Ermenek’ te kalmayı planlamıştık .Saat 16:30 a geliyordu . Yolun iki yanı karlı , kimi yerde karların yer yer eridiği düzlükler vardı . Soner arabayı birden durdurdu. Aşağıda tarla çinteleri vardı . Ketenkuşu sürüleri , vay!  Dağ İncir Kuşu iki tane! Hemen arabadan indik . O da ne ! Yolun diğer tarafında akıl almaz kulaklı toygar sürüsü. Seksenden fazla! Hepsi akşam pazarı besleniyorlardı. Artık Soner’le bana çamurlara bulanıp bu beslenme şölenine katılmaktan başka seçenek kalmamıştı. Biz de hakkını verdik!

Fotoğraf: Bahar Bilgen

Fotoğraf: Bahar Bilgen

Yol boyu kara kızılkuyruk, ökse ardıcı, kaya kırlangıcı, alaca ağaçkakan kayıtları da alarak Ermenek’e vardık .

Ermenek’teki otelimiz çok güzeldi. Yemeklerini de sevdik. Ermenek  yamaçta kurulmuş  eski kültürümüzün bozulmamış izlerini taşıyan harika bir şehir.  Bu otelin varlığını diş doktorumdan öğrenmiştim yıllar önce. Ermenek’liydi. Her taraf sakindi. Odalarımız maalesef ki Ermenek Baraj Gölü’ne bakıyordu. Ermenek ve yöresi ülkemizin endemik bitki zengini bir yöresi. Düşünebiliyor musunuz sular altında kocaman bir kesimi?  O zaman baraj inşaatı sürüyordu.

Yarın Karaman yoluna girecektik. Googledan ağaçlık alanlar belirledik. İki 10’luk seçtik. Biri veya  diğeri olacaktı. Kuşları  dinleye dinleye yavaş yavaş yolda ileliyorduk. Soner, küçük sıvacı neden olmasın Bahar Abla, dedi. Sağımız solumuz yaşlı, genç karışık ibreli ormandı. Balkusan’a doğru kuzeye gidiyorduk. Yolu kesen vadi aralıklarını ben daima çok cazip bulurum.  Zamanına göre kuş, kelebek buradan akar gider. Yamaçtan yola doğru inen vadi olur bir oluk! Böyle bir olukta durdum. Arabadan indik, bizimkinin ötüşü kulaklarımıza doldu. İki yandan iki erkek alanları için güçlü bir şekilde uğraş veriyorlardı. Eh bir de çaprazgaga! Hemen bir koordinat aldık.  Raslantısal kaydı yaptık. Eğer ilerde böyle bir alan göremezsek dönüp burada 1 x1’lik karemizi yapmaya karar verdik.

Fotoğraf: Bahar Bilgen

Karaman yönünde ilerlemeye devam ettik. İhsaniye’ye kadar alanımızdaydık. Derken ağaçlar bitti. Karlar erimiş yol sular altında. Ama kuyrukkakanlar var! Bir de aksırtlı kuyrukkakan görünce burada 1×1 karemizi yapmaya karar verdik. Böylece 10’luk karemizi belirlemiş olduk. Önceki küçük sıvacı raslantısalda  kalacaktı.  Fakat diğer yandan yol bir süre sonra irtifa kaybederek inecekti sanki. Yine ibreli ormanına girmemiz yüksek bir olasılıktı. Google da bizi onaylıyordu. Nasıl bir alandı burası böyle aksırtlı kuyrukkakanlar üreme havasında cirit atıyordu.4 çift aksırtlı kuyrukkakan! Kuyrukkakanlar suyun başından ayrılamıyordu. Küçük isketeler, ketenkuşları, orman toygarları ki yine ötüyorlar, kaya serçeleri… Yoldan etrafa dağıldık Soner’le. Kaya tepelerinin aralarındaki vadilere doğru girdikçe aksırtlılar artıyordu. Bu arada bu kayalık tepelerde adeta kayaların dibine nefes alamak için saklanmış endemik muhteşem süsenimiz nabzımı artırıyordu. Ona narin Colchicumlar arkadaşlık ediyordu. O da ne yukarda Soner’in gösterdiği yerde iki sarı gagalı dağ kargası uçuyordu. Alanı bir saat boyunca taradık. Soner kaya deliklerinde baykuş aradı. Kısmetimiz bu kadardı.

İkinci 1×1 lik için İhsaniye’ye doğru ilerledik. Yanılmamıştık. Rakım 1925 metreden indikten sonra ibreli ormanlar önümüzdeydi. Buradan neler çıkartabileceğimizi saya saya kare başlangıcımızı belirledik. Yürüyüşümüze başladık. İbrelilerin yaşlılarına doğru yaklaştığımızda küçük sıvacıyı duyduk. Eh biraz eğlendik tabi! Ne de olsa özlemişim!  Kaya kirazkuşu, çam baştankaraları, ispinozlar, sakalar ve cıvıl cıvıl orman toygarları. Uzaktan yaklaşan sürü 3 kangal köpeği eşliğinde belirince ben arabayı almaya döndüm. Zaten saatimizi doldurmuş, ormana inmeyi düşünüyorduk. Arabayla sürüyü atlattıktan sonra indik yine sağı solu dinledik.  İhsaniye’ye yaklaşırken av arayan bir kaya kartalı ile eğlendik. Köyün mezarlığına indik ama ak yanaklı baştankara sesi duyduk sadece…  Ermenek’e dönüp baraj etrafında gözlem yapamaya karar verdik ki o zaman 50’lik karemizde  eksik kalmış kaydımız ve habitatımız olmasın.

Baraj kıyısına inme çabalarımız, yolların inşaat nedeniyle kesilmiş olmasından dolayı başarısız kaldı. Ama biz yine ara yolları falan zorlayarak oldukça yaklaştık. Baştankaralar, alaca ağaçkakan , çıvgınlar derken süper görüntü veren iki küçük ağaçkakan dürbünlerimizde belirdi. Bir çift idiler !

Soner‘e dedim ki bir alan seçeceğim bak oradan çok güzel bir tür çıkacak. Seç bakalım dedi ama seçtiğim alana bir sürü daldı ne varsa önüne kattı. Ben ne yapayım gibi bir ifadeye bürünüyordum ki 4 kırmızı gagalı dağ kargası gökyüzünü şenlendirdi. Hatta biraz oyun da oynuyor gibiydiler! Saat 18:40.  Güzel bir günü daha gayet iyi bir havada bitirmiştik. Karnımız acıkmıştı. Diş Doktorumu Ermenek’ten aramıştım. O da otel müdürü arkadaşı, onu aramış. Akşama ikramlar bizi bekliyordu.

Bahar Bilgen

Nisan 2017

Yaklaşık 5 yıldır kuş gözlem çalışmaları yapıyorum. Kuş Gözlemlerime 2012 yılında yabancı gözlemcilere balık baykuşu turları yaparak başladım. Balık baykuşunu bulmak için dere tepe ve dağ – ova gezmek beni müthiş etkilemişti.

Fotoğraf: Lider Sinav

Balık baykuşu grupları ile bağlantılı olarak ve Soner Bekir ve Kerem Ali Boyla ile diğer kuş türlerinin gözlemine de başladım ve bu müthiş iyi oldu. İşin içine girdikçe daha da girdim ve bu işi çok sevdim. Bugün ben çarşıya alışverişe ya da fırına ekmeğe dahi gitsem yanımda fotoğraf makinemi götürürüm. 5 yıl içinde ama esas itibariyle 2015 yılından bu yana toplam çektiğim kuş resmi sayısı -tür değil toplam- yaklaşık 10 bin karedir.

Çektiğim kareleri Antalya kuş gözlem topluluğu facebook sayfasında paylaşmaya başladım. Çok resim çekmiştim ama tür bilgisi konusunda çok ciddi çalışmalarım olmamıştı. Antalya kuş gözlem topluluğu ile kuş türlerini tanımlama konusuna da ciddi olarak eğilmeye başladım.

Antalya Kuş Gözlem Topluluğundan Özlem Saygın’ın “Kuş atlası Side karesini yapmak ister misiniz?” Sorusu geldiğinde bu konuda ve Kuş Atlası çalışmaları konusunda Kerem Ali Boyla ile ilgili facebook paylaşımları dışında hiç bir bilgim yoktu. Sorunun içinde kuş geçtiği için cevabım elbette hemen evet olacaktı ancak türleri tanımlama konusundaki eksikliğim ve kuş atlası karesi konusunda hiç bir şey bilmediğim için cevabın içine “olabilir” i ekledim, “evet olabilir” dedim.

Lider Sinav’ın telefonla araması ve konuyu kısaca anlatması ile bilgilendim ve her gün düzenli olarak kamera ile 8 km yürüdüğüm için bu işe hazırdım da. Kuş Atlası Side karesi yaparken serbest gözlem de uygun 2 gün belirledik.

Lider beyden gelen emaildeki atlas haritası ile; 1’i boğaz denilen Manavgat ırmağı deniz ağzında diğeri ise 50’lik kare içinde olan Akseki bölgesi 10’luk karelerine 28 ve 29 Mart olarak karar verildi. Aslında benim uzmanlık alanım olan ( 🙂 )balık baykuşu nedeniyle Nisan sonu daha uygundu ancak konu balık baykuşu değildi. Lider bey tüm türler için geç üreme döneminde bir çalışma daha olması gerektiğini ve erken üreme dönemi olarak 28/29 Mart’ın uygun olduğunu söyledi ve 28/29 Mart için karar kıldık. Günler hızla geçti ve beklenen tarihler geldi.

27 Mart günü Side Ilıca Kumköy kavşağında Antalya’dan Lider beyi getiren Manavgat otobüsünü beklerken bir otobüs durdu ve genç bir arkadaş indi. Ben biraz uzaktan izliyordum çünkü bu beklediğim otobüs olmalıydı, vakit gelmişti. Otobüs muavini bagajı açarak içerden koca 2 bavul alıp o genç arkadaşa verdi. Ben o arkadaşı Lider bey sanmıştım ve bagajdan valiz alınacağını bekliyordum bavulları görünce İngilizlerin LoL dedikleri (laughing out loud) şekilde güldüm:) Otobüs devam etti- Lider bey durağı kaçırmıştı. Bir süre sonra karşı taraftan geldi. İleride otobüsten inip dolmuşla gelmişti.

Küçük bir toplantının ardından o günkü deniz kıyısı civarı yürüyüşümde çektiğim kuş karelerini Lider beye gösterdim. O Bölgeyi görmek istedi. Beraber akşam çökmeden o bölgeye giderek keyifli bir kısa serbest gözlem yaptık.

Ertesi gün erzaklarımızı ve malzemelerimizi yükleyerek saat 05:45 gibi yola çıkarak yaklaşık 80 km keyifli bir yolculuktan sonra Akseki 10’luk karesine vardık. Yükseklik nedeniyle (1100 metre) hava oldukça soğuktu ancak gözleme başlayınca habitat içindeki kuşlar içimizi ısıttı ve hiç üşümedik. Torosların inanılmaz keyif veren doğasında gürültü toz ve insan kalabalığından uzak gün boyunca habitat içinde 2 sistematik gözlem ve serbest gözlemler yaptık.

Fotoğraf: Özcan Kılıç

29 Mart Çarşamba günü Manavgat Alanya arasında Okurcalar ve Alara ‘ da denize yakın ırmak bölgesinde ve biraz içerilerde gözlemimize devam ettik. Çok verimli bir habitat içinde erguvani balıkçıl, beyaz balıkçıl, akgerdanlı ötleğen, kerkenez, kızıl şahin, su çulluğu, maskeli ötleğen, baştankara, yalıçapkını, atmaca gibi bir çok kuş türleri gözlemledik.

Lider beyle beraber 2 gün boyunca İnanılmaz keyifli bir kuş atlası gözlem çalışması yaptık. Göçmenlerin henüz bölgeye tam olarak gelmemesi nedeniyle çok fazla tür görme şansımız olmadı ancak yine de hem Lider beyi, hem de beni heyecanlandıran bir çok tür gördük.

Fotoğraf: Özcan Kılıç

Bu güzel sistemli çalışmada vaktin nasıl geçtiğini anlamıyorsunuz – yorucu ama zerre kadar yorgunluk hissetmiyorsunuz ve her saniyesi müthiş bir keyif veriyor… o kadar keyif verici ki ikinci gün şunu dedim: kuş gözlem ülkemizde tüm okullarda zorunlu ders olmalı.